ORAŠAC, KOLEVKA MODERNE SRPSKE DRŽAVE - vodič kroz istorijsko mesto u srcu Šumadije

Od 1979. godine znamenito mesto Orašac svrstava se u kulturno dobro od izuzetnog značaja koje morate da posetite da biste se upoznali sa važnošću ovog događaja iz 1804. godine. U znak sećanja na događaje vezane za izbijanje ustanka, u Orašcu je podignuta crkva između 1868. i 1870, spomen-škola sagrađena je 1932, spomen-česma u samoj Jaruzi povodom obeležavanja stopedesetogodišnjeg jubileja, 1954, a 2004. godine, povodom proslave dvesta godina od početka ustanka, postavljen je i spomenik Karađorđu, rad vajara Drinke Radovanović. U sklopu kompleksa je grob Teodosija Marićevića, poznate ličnosti iz vremena izbijanja ustanka, koji je dislociran 1955. godine sa prvobitnog mesta u porti crkve.

Marićevića jaruga

Spomen – česma se nalazi na lokaciji „Marićevića jaruga“ nedaleko od crkve. Podignuta je 1954. godine povodom 150-godišnjice prvog srpskog ustanka. Česma je deo veće celine u vidu podzida sagrađenog od kamenih blokova. Na srednjem delu ovog memorijala nalaze se tri lučno zasvedene mermerne ploče. Na srednjoj je uklesan tekst: Na ovom mestu 15. februar 1804. godine podignut je Prvi srpski ustanak. Na levoj i desnoj ploči uklesano je po četiri stiha iz poznate pesme „Početak bune na dahije“. Na desnoj strani kamenog podzida postavljena je bronzana ploča sa likom Karađorđa u visokom reljefu, uokvirenim tekstom Verhovni Vožd naroda serbskog.

Crkva u Orašcu

Crkva u Orašcu je podignuta u vremenu od 1868. do 1870. godine. Nije poznato ko je projektovao crkvu. Predstavlja po dimenzijama manju, arhitektonski skromnu građevinu sa skladnim proporcijama i jednostavnim oblivcima. Ima osnovu u obliku pravougaonika koja se na istoku završava spolja petostranom, a iznutra polukružnom oltarskom apsidom, a na zapadu ulaznim predvorjem. Nad zapadnim delom je zvonik na preslicu. Zasvedena je poluobličastim svodom nad kojim je dvoslivni krov. Apsida je pokrivena polukalotom.

Masivni zidovi su spolja i iznutra prekriveni malterom i okrečeni. Izrazitu umetničku vrednost čini ikonostas crkve, koji je slikao Steva Todorović, jedan od najuglednijih srpskih umetnika iz druge polovine XIX veka. Ikonostas se sastoji od 24 ikone sa predstavama svetitelja i scena iz istorije Novog zaveta. Na severnom pilastru ugrađena je spomen-ploča od belog venčačkog mermera posvećena palim u balkanskim ratovima.

Muzej

Muzej u Orašcu je otvoren u godini obeležavanja 200 godišnjice prvog srpskog ustanka. Muzejska postavka Istorijskog muzeja Srbije prikazuje Srbiju pred ustanak, početak ustanka i zbor u Orašcu, Karađorđa Petrovića, velike bitke ustanka, organizaciju vojske, organizaciju vlasti u Srbiji 1804-1813, prosvetu i školstvo ustaničke Srbije i vojni slom ustanka 1813.

Spomenik Karađorđu

Povodom dvestagodišnjice od podizanja prvog srpskog ustanka, opština Aranđelovac podigla je spomenik Karađorđu u belom venčačkom mermeru, visine 3.40 metra, rad vajara Drinke Radovanović. Spomenik je postavljen ispred spomen škole.

Kako stići do Orašca?

Od Beograda se do Orašca stiže za nešto manje od sat vremena, auto-putem do Malog Požarevca, a zatim magistralnim putem ka Mladenovcu. Dalje se prati pravac prema Kragujevcu. Nekoliko kilometara posle Mladenovca skreće se za Orašac. Udaljenost je oko 65 kilometara.